Rusya Ekonomisinde Şok Gelişme! Bankalar Tehlike Altında

Rusya'daki enerji sektörü sorunları ekonomik durumu giderek daha da zorlaştırırken, bankacılık sistemine dair ciddî uyarılar gündeme gelmeye devam ediyor. Reuters’ın ulaştığı bir Avrupa istihbarat raporuna göre, Kremlin, Ukrayna'daki savaş nedeniyle artan bütçe baskısını hafifletmek amacıyla uzun bir süredir bankalar aracılığıyla ekonomiye ciddi miktarlarda para enjekte ediyor. Ancak, bu borçla genişletilen yapı artık dayanıksız hale gelmeye başladı. Yüksek enflasyondan etkilenen tüketiciler, ağırlaşan kredi yükü ve fahiş faiz oranlarıyla mücadele eden şirketlerle birlikte zor bir dönemden geçiyorlar.

BİRÇOK KİŞİ BİRDEN ÜÇTEN FAZLA KREDİ KULLANDI

Rapor, devlete ait destek programları aracılığıyla milyonlarca Rus vatandaşının aynı anda üç veya daha fazla kredi almaya yönlendirildiğini gösteriyor. İlk etapta ekonomik hareketliliği ve tüketimi artıran bu strateji, günümüzde bankalar için büyük bir risk haline gelmiş durumda. Haziran'da yayımlanan bir rapora göre, şirketlere verilen kredilerin yaklaşık yüzde 10'unun geri ödenme olasılığı söz konusu. Bu rakam, 2024 yılına oranla kayda değer bir artış ifade ediyor.

Bazı büyük bankalarda yaşanan sorunlu bireysel kredilerin oranının ise yüzde 15'e ulaşması bekleniyor.

Öte yandan, Rusya’da geçen yıl iflas başvurusu yapan kişi sayısı yaklaşık yüzde 33 artış göstererek 500 binin üzerine çıktı. Ancak devlet destekli krediler, borç yapılandırmaları ve kamu yardımları durumu bir dereceye kadar gizli tutuyor.

Raporda şu ifadeler yer aldı: “Ortaya çıkan durum, dinamik bir ekonomik yapı izlenimi yaratıyor. Oysa gerçekte, bankalara yönelik kapsamlı yaptırımların yaratabileceği bir ekonomik şokun tetikleyebileceği patlamaya hazır bir durum gizleniyor.”

SAVAŞTAKİ SORUNLAR EKONOMİYİ OLUMSUZ ETKİLİYOR

Rusya finans sektöründeki bozulma, savaş alanındaki gelişmelerle paralel bir şekilde ilerliyor. Yeni Ukrayna taktikleri ve insansız hava saldırıları, Rus ordusunun ilerlemesini durduruyor. Ayrıca, kayıpların yeni askerlerle telafi edilmeyecek boyutlara ulaştığı ifade ediliyor. Ukrayna'nın Rus petrol altyapısına yönelik saldırıları da rafinerilerde ağır hasara yol açarken, buna bağlı olarak ülkenin farklı bölgelerinde yakıt sıkıntıları baş göstermiş durumda.

Düşen petrol fiyatları ve enerji ihracatına gerçekleştirilen saldırılar, Kremlin’in önemli gelir kaynaklarından birini ciddi şekilde zayıflatmış durumda.

BÜTÇE AÇIĞI 6 TRİLYON RUBLEYİ BULDU

Mayıs ayı itibarıyla Rusya’nın federal bütçe açığı 6 trilyon ruble, yani yaklaşık 83 milyar dolara ulaşmış durumda. Bu sayı, 2025 yılındaki seviyenin iki katından daha fazla bir değeri ifade etmekte.

Ayrıca, yıl boyunca beklenen bütçe açığıysa 3,8 trilyon ruble olarak tahmin ediliyordu. Yani açık, yılın ilk düdüğünde hükümetin yıllık tahminini geçmiş durumda.

Moskova yönetimi, bu farkı kapatmak amacıyla ulusal varlık fonundaki rezervleri kullanıyor. Ancak rapora göre, bu kaynağın da neredeyse sıfırlanma noktasına geldiği ifade ediliyor.

EMEKLİLİK BİRİKİMLERİNE DİKKATLER YÖNELDİ

Ukrayna savaşının finansmanı için kaynakların azalması, Kremlin’in kamu tasarruflarına yönelme ihtimalini gündeme getiriyor. Rusya Maliye Bakanlığı’nın, özel şirketler tarafından işletilen emeklilik fonlarında secde edilmiş 40 milyar dolarlık birikime erişim imkanı tanıyacak bir yasal düzenleme üzerinde çalıştığı belirtiliyor.

Benzer bir görüş, Rusya Komünist Partisi lideri tarafından da dile getirildi. Parti lideri, bankalarda bulunan toplam 130 trilyon rublenin, ülkenin ekonomik ve bütçe sorunlarını çözmek adına “harekete geçirilmesi” gerektiğini vurguladı. Bu tür söylemler, zaten yüksek faizler ve Batı yaptırımları ile mücadele eden Rus iş dünyasında kaygıları artırdı. Moskova’da bir şirket yöneticisi, Washington Post'a yaptığı açıklamada, “Hükümet parayı elde etmek için her yolu deneyebilir. İnsanlar kendi paralarını nasıl alacaklarını ve ülkeden nasıl çıkacaklarını düşünüyorlar” dedi.

KRİZ UYARILARI SÜREKLİ YAPILIYOR

Rus finans sistemine yönelik endişeler, yeni bir konu değil. Geçen haziran ayında Rus bankaları, yüksek faiz oranlarının borçluların kredi geri ödemelerini zorlaştırdığına dikkat çekerek olası borç krizine dair uyarılarda bulunmuşlardı. Aynı dönemde Rus Sanayiciler ve Girişimciler Birliği Başkanı, birçok firmanın “temerrüt öncesi durumda” olduğunu açıklamıştı.

Devlet destekli Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi, aralık ayında yayımladığı bir raporda, kredi problemlerinin büyümesi ve mevduat sahiplerinin fonlarını çekmeye başlaması halinde, ülkenin ekim ayına kadar bir bankacılık krizi ile karşı karşıya kalabileceğini belirtti.

Rus yetkililer, yılın başlarında Vladimir Putin’e, hızla yükselen enflasyon nedeniyle yaz aylarında potansiyel bir finansal kriz oluşabileceği yönünde bilgi vermişti. Rusya’nın resmi verilerine göre, ödenmeyen ticari senetlerin toplamı ocak ayında 109 milyar dolara ulaştı.

TAHVİL PİYASASINDAKİ RİSKLER ARTIYOR

Mayıs ayında Rus gazetesi Izvestia ile paylaşan kaynaklar, tahvil piyasasının yaklaşık yüzde 25’inin temerrüt tehlikesi altında olduğunu belirtmişti. Daha düşük faiz oranlarıyla borçlanan şirketler, şimdi yüksek oranlarla yeni borçlar almak zorunda kalıyor. Bu durum, şirketlerin nakit akışını daha da zorlaştırıyor. Raporda bu yıl yeniden yapılandırılması gereken borç miktarının, geçen yılın yaklaşık iki katına çıktığı ifade ediliyor. Artan finansman ihtiyacı, bankalar ve şirketler arasındaki likidite mücadelesini de artırıyor.